Drie bewegende lichten boven Krewerd (2004)

De Heer Hovinga uit het dorpje Krewerd in Noordoost-Groningen melde ons per e-mail dat hij op zondag 21 maart 2004 tezamen met zijn vrouw vreemde lichten aan de hemel had gezien.

Hij schrijft: “Zondag 21-3-04 was ik samen met mijn vrouw getuige van een vreemd lichtverschijnsel. Ik ben zelf een klein amateurastronoompje en bij het uitlaten van onze honden wierp ik, zoals gewoonlijk, een blik op de hemel boven me. Het was even over 22.00 uur en het was wolkenloos en erg helder. We wonen in
het dorp Krewerd, vlak bij de kust. In het noordwesten zag ik het
sterrenbeeld Cassiopeia staan en boven me zag ik de Grote Beer. Vaak merk je dat er iets aan de hand is. Zo ontdekte ik zelf onafhankelijk van berichten in de media Nova Cygni in 1975. Er treedt een soort vervorming op aan sterrenbeelden die je dan meeteen opvalt.

Drie lichtpunten getekend door dhr. Hovinga.

Gezichtsbedrog

Op de bewuste avond was dit het geval bij Ursa Major. In het gebied tussen de sterren Alpha, Beta en Nu (SAO 27401) Uma zag ik een drietal vrij heldere sterren. Ik schat ze om en nabij magnitude 2,5 tot 3. Een paar seconden werd ik afgeleid door de honden en toen ik weer keek, leken ze zich alle drie een stukje verplaatst te hebben. Eerst is er wat verwardheid. Het kon natuurlijk gezichtsbedrog zijn en dacht hier te maken te hebben met een satelliet. Als dit slechts één lichtpuntje was geweest, had ik dat ook voor zoete koek aangenomen. Echter, drie vlak bij elkaar, en dan ook nog allemaal dezelfde koers volgend: richting zuid. Geen enkele van de drie ‘lichtjes’ weken van hun koers af. Ik riep mijn vrouw naar buiten en ook zij heeft dit schouwspel gezien. Ik vroeg haar dit ‘stel’ in de gaten te houden en ging naar binnen om de camera te pakken. Je hebt dan natuurlijk vreselijk veel haast. De eerste camera die me voorhanden kwam, was een digitale. En dan op zoek naar een statief. U raadt het al. Dat werd dus allemaal niets.  De lichtjes verdwenen in de verte. Toch liet het me niet los. Zoals ik al zei, kan ik me niet voorstellen dat er drie satellieten perfect in formatie vliegen. Alle drie even groot (helder), even snel en in dezelfde richting vliegend. Ook moeten ze dan vrij hoog hebben gevlogen gezien het tijdstip en de stand zon-aarde. Ik ben op zoek gegaan op de satellieten-website van de NASA (JTrack), maar heb hier ook niets kunnen vinden wat maar een beetje leek op drie satellieten op dat tijdstip. Er ligt wel een commerciële vliegroute boven ons, maar nimmer in noord-zuid richting. Ik doe hier een kaart van de sterrenhemel bij met daarbij ingetekend de drie objecten en vliegrichting. Heeft u enig idee wat dit zou kunnen zijn?”

Onderzoek

Op basis van de gedetailleerde informatie die de heer Hovinga heeft verstrekt over zijn waarneming, konden we met grote zekerheid herleiden dat hij een groep van drie NOSS (Naval Ocean Surveillance System) satellieten heeft gezien. NOSS-satellieten-trio’s draaien in driehoekige formaties op een hoogte van ca. 1100 km om de aarde. De schijnbare vorm van de driehoekige formaties varieert, onder meer afhankelijk van de positie van de waarnemer t.o.v. de passerende formatie. NOSS-trio’s worden door het Amerikaanse National Reconnaissance Office gebruikt voor het volgen van de posities van (marine)schepen. Het bestaan van deze satellieten wordt door de Amerikaanse autoriteiten niet officieel bevestigd, maar bij astronomen en skywatchers zijn deze NOSS-formaties wel bekend. De baangegevens van NOSS-trio’s worden door de Amerikaanse ruimteautoriteit USSPACECOM niet vrijgegeven, waardoor hierover geen informatie kan worden gevonden op NASA’s JTrack-website of Heavens-Above.com. Amateur-satellietwaarnemers overal ter wereld proberen echter zelf deze gegevens d.m.v. visuele waarnemingen zo precies mogelijk bij te houden.

Baangegevens

Aan de hand van deze baangegevens konden wij met behulp van satelliet tracking software vaststellen dat de melder zeer waarschijnlijk het NOSS 2-1 trio heeft gezien. We hebben ons gebaseerd op de baangegevens van Mike McCants’ Classified TLEs van 30 maart 2004, die kunnen worden ingevoerd in een satelliet-volgprogramma. Uit onze berekeningen blijkt dat de melder op 21 maart 2004 even na 22.00 uur vanuit Krewerd het NOSS 2-1 trio heeft gezien. Dit trio passeerde van noordwest naar zuidoost, vrijwel recht over Krewerd. De satelliet NOSS 2-1C was de koploper, die de voorste punt van de driehoek vormde, 2-1D en 2-1E waren de twee volgers. De melder merkte de drie satellieten op, ongeveer tijdens hun culminatie op 80 graden hoogte (vrijwel in het zenit) rond 22.04 uur lokale tijd. Dit trio verscheen volgens de berekeningen vanuit Krewerd gezien om 21.57 uur op ongeveer tien graden hoogte boven de noordwestelijke horizon en verdween om 22.06 uur op 55 graden hoogte boven de zuidoostelijke horizon in de aardschaduw.

NOSS-duo’s

Tussen 1976 en 1987 werden acht NOSS-trio’s van de eerste generatie in een baan om de aarde gebracht. Hiervan vliegt nog één trio in formatie. Tussen 1990 en 1996 werden drie NOSS-trio’s van de tweede generatie gelanceerd en deze vliegen alle nog in formatie. Bij de derde generatie NOSS-satellieten worden voor het eerst formaties van twee in plaats van drie satellieten gebruikt.De NOSS-duo’s maakten hun debuut in september 2001, gevolgd door een tweede tweetal dat in december 2003 werd gelanceerd. Momenteel kunnen er bij heldere hemel dus vier NOSS-trio’s en twee duo’s vanaf de aarde worden waargenomen.

Bron: Frits Westra